Czym jest friluftsliv?

Czym jest friluftsliv?
Życie na wolnym powietrzu jest głęboko zakorzenione w świadomości każdego Norwega i solidnie pielęgnowane już od najmłodszych lat. W Tromso nawet najmniejsze dzieci w przedszkolu większość czasu spędzają na podwórku, a z wiekiem uczy się je życia w zgodzie z naturą. Skąd właściwie wzięło się takie zamiłowanie do natury u Norwegów? Dlaczego bardziej cenią sobie w wakacje wędrówki po górach zamiast pięciogwiazdkowego hotelu i all-inclusive w Egipcie (chociaż oczywiście zdarzają się Norwedzy, którzy gustują również w tego typu rozrywkach)?

ROMANTYCZNA HISTORIA

Po wojnach napoleońskich Duńczycy zostali zmuszeni do zakończenia prawie 300-letniej unii z Norwegią. Na mocy traktatu pokojowego Norwegia miała trafić pod panowanie szwedzkie, z czym nie pogodzili się sami Norwegowie i 17 maja 1814 roku ogłosili niepodległość (ten dzień do dziś pozostaje narodowym świętem, mimo iż raptem po 3 miesiącach w wyniku inwazji musieli uznać wyższość Szwedów, ale to historia na inną opowieść). Po tak długiej unii z Danią, Norwegowie szukali swojej tożsamości i czegoś, co mogłoby ich odróżnić od sąsiadów z południa. Początek XIX wieku to epoka romantyzmu, tak dobrze nam przecież znana z lekcji polskiego. Każdy z nas zna Słowackiego, Mickiewicza, a inwokację moglibyśmy recytować nawet we śnie. Polacy również starali się w tym czasie nie zatracić swojej tożsamości narodowej w czasach zaborów. Norwegowie w duchu romantyzmu zwrócili się w kierunku życia na wsi w równowadze z naturą. Poszukiwano tzw. prawdziwej Norwegii (Ekte Norge)

"Friluftsliv for mine Tanker."
(życie na wolnym powietrzu dla moich myśli)
"På vidderne" Henrik Ibsen

Wtedy właśnie po raz pierwszy pojawił się termin “friluftsliv” (w dosłownym tłumaczeniu fri – wolny, luft – powietrze, liv -życie) w poezji Henrika Ibsena. W swym wierszu “På vidderne” (Na szczytach gór) wydanym w 1859 roku hołdował on wiejskiemu życiu na wolnym powietrzu, które koi jego myśli. Raptem 7 lat później powstało ogólnokrajowe stowarzyszenie, działające aż do dnia dzisiejszego – Den Norske Turistforening (DNT), czyli Norweski Związek Turystów, który miał za zadanie promować spędzanie czasu na wolnym powietrzu oraz ułatwić wszystkim Norwegom dostęp do dzikiej natury. Również dzisiaj DNT kontynuuje swoje idee, m.in. poprzez sieć chatek w górach, gdzie można spędzić noc czy też opisywanie tras.

Mimo, iż termin ‘frliluftsliv’ powstał w czasach romantyzmu to dopiero 60 lat później, po I Wojnie Światowej, zyskał na popularności. Wszystko za sprawą Fridtjofa Nansena, który w 1921 roku w odezwie do młodzieży (zatytułowanej nomen omen… friluftsliv) propagował odkrywanie świata i ideę życia bliżej natury. Od tego czasu termin zyskiwał na popularności, powstawały nowe prawa, pozwalające na podróżowanie, jednak przełom nastąpił w 1957 roku kiedy powstało słynne na cały świat prawo “Allemannsretten”.

fridtjof nansen

1861-1930
Norweski badacz i podróżnik.
Wsławił się licznymi ekspedycjami na Oceanie Arktycznym, podjął również nieudaną próbę zdobycia bieguna północnego. Następnie zaangażował się politycznie, pełniąc rolę ambasadora Norwegii. Po wojnie pomógł wielu uchodźcom z radzieckiej Rosji, wręczając im tzw. paszporty nansenowskie, za co otrzymał pokojową Nagrodę Nobla.

allemannsretten

W dosłownym tłumaczeniu prawo wszystkich ludzi. Ustawa zapewnia swobodny dostęp do natury każdemu człowiekowi, który nie powinien być ograniczany, jednak należy wędrować z poszanowaniem prywatnych gospodarstw, rolników oraz innych “użytkowników” natury. Zatem co można, a czego nie można robić na wolnym powietrzu?

  • Ludzie mogą biwakować w odległości co najmniej 150 metrów od najbliższego zamieszkałego domostwa,
  • Ogniska na terenach leśnych nie są dozwolone w okresie od 15 kwietnia do 15 września,
  • Turyści mogą przebywać w jednym miejscu tylko przez jeden dzień. Jeśli chcą zostać dłużej, powinni wpierw zapytać właścicieli ziemskich. Zasada nie dotyczy parków narodowych
  • Wszyscy mogą korzystać z dobrodziejstw natury i mogą zbierać grzyby, kwiaty, jagody itp. Prawo stanowi wyjątek dla zbiorów maliny moroszki w północnej Norwegii na terenach prywatnych, która jest niezwykle cennym i rzadkim owocem.
  • Ludzie mogą pływać we wszystkich wodach, z wyłączeniem zbiorników stanowiących zapasy wody pitnej.
  • Łodzie motorowe są dozwolone jedynie w słonych wodach.
  • Na obszarach słonowodnych ludzie mają zagwarantowane prawo swobodnego wędkowania z linii brzegowej oraz z łodzi. Na obszarach słodkowodnych (rzeki, jeziora) połowy dozwolone są jedynie za zgodą właściciela oraz po wykupieniu stosownej karty rybackiej (fiskekort). Zwykle również takie połowy dozwolone są w wytypowanych okresach.
  • Turyści nie mogą niszczyć upraw rolników, dlatego biwakowanie oraz przechodzenie przez tereny uprawne dozwolone jest tylko, gdy ziemia jest zamarznięta i pokryta śniegiem.
  • Swobodny dostęp do natury nie oznacza nieograniczonego dostępu do polowań na zwierzęta. Polowania dozwolone są jedynie na terenach prywatnych za przyzwoleniem właścicieli.

PRAWO DO KORZYSTANIA Z NATURY NIE ZEZWALA NA ŚMIECENIE ORAZ NISZCZENIE PRZYRODY

FRILUFTSLIV

PODOBNE PRAWA W INNYCH KRAJACH

SZWECJA - allemansrätt

Sąsiedzi Norwegów “prawo wszystkich ludzi” wpisali do konstytucji w 1994 roku, jednakże nie dysponują żadnym aktem prawnym, który regulowałby stosunek człowieka do natury jak ma to miejsce w Norwegii. Szwedzi również mogą swobodnie wędrować, jeździć na rowerze, pływać w naturze, a w praktyce stosowana jest zasada “nie niszcz i nie przeszkadzaj”, 

iSLANDIA

Podobnie jak w Norwegii i Szwecji, również Islandczycy mają swobodny dostęp do natury. Na gruntach państwowych istnieje swoboda biwakowania z wyłączeniem terenów lęgowych. Turyści natomiast powinni unikać chodzenia po terenach rolnych i prywatnych działkach. Prawo stanowi wyjątek jedynie, w którym właściciele nie mogą zabraniać przejścia wzdłuż rzek, jezior i oceanu oraz na wytyczonych ścieżkach. Wędkarstwo w całej Islandii wymaga stosownej licencji.

finlandia - jokamiehenoikeus

Finowie również cenią sobie swobodny dostęp do natury i podobnie jak w Szwecji w większości przypadków można przemieszczać się bez większych ograniczeń. Również należy zwracać uwagę na prywatne gospodarstwa oraz w szczególności na uprawy rolne. Biwakowanie dozwolone jest w “rozsądnej” odległości od domów. Zimą można poruszać się bez ograniczeń po zamarzniętych jeziorach i morzu oraz łowić tam ryby. Wiele rzeczy w Finlandii nie jest uregulowanych prawem i stosowana jest stara zasada “nulla poena sine lege” – nie ma kary bez ustawy.

ANGLIA I WALIA - PRAWO DO DROGI

Osoby postronne, w tym oczywiście turyści mają zagwarantowane prawo dostępu do fragmentów prywatnych gruntów, w szczególności tych części, po których przebiega ścieżka bądź droga, która prowadzi do publicznie dostępnych terenów rekreacyjnych. Każdy człowiek ma prawo dojść do terenów o swobodnym dostępnie, czyli np. gór i wrzosowisk. Właściciele, na których terenie znajduje się publiczna droga są zobowiązani do dbania o tą drogę oraz nieutrudniania przejścia (a w szczególności zagradzania czy likwidowania oznaczeń).

ROZPALANIE OGNISKA

Ognisko należy do jednego z praw allemannsretten. Jednakże ze względu na zagrożenia jakie niesie ze sobą ogień należy przestrzegać pewnych zasad:

  • ogniska są zabronione w lasach i ich pobliżu od 15 kwietnia do 15 września,
  • w czasie suszy administracja może zabronić rozpalania ognisk,
  • w lecie należy się upewnić czy nie jest zbyt wietrznie, aby nie zaprószyć pożaru,
  • nigdy nie pozostawiaj ogniska bez opieki,
  • zawsze miej przy sobie wodę lub saperkę, aby ugasić ogień,
  • przed odejściem upewnij się, że ognisko jest zgaszone, nawet najmniejszy żar może rozpocząć pożar. Najprostsza zasada: jeśli jest zbyt gorące, aby dotknąć to jest zbyt gorące, by odejść.

Ognisko najlepiej otoczyć kamieniami. Najczęściej turyści rozpalają ogniska w trakcie oczekiwania na zorzę, w takich wypadkach nie należy rozpalać ogniska bezpośrednio na parkingu, należy odejść na ubocze, również należy zachować wspomniane 15o metrów od zabudowań

CZYTAJ WIĘCEJ

Jak zrobić zdjęcie zorzy?

Jak należy ustawić aparat, aby poprawnie sfotografować zorzę polarną i czy smartfon daje radę? Cała potrzebna wiedza w jednym miejscu.

Maskonury w Norwegii

Gdzie znaleźć maskonury w Norwegii? Hornoya, Runde, Lovund i Bleiksoya - sprawdziliśmy wszystkie wyspy ptaków, na ktorych swoje gniazda mają...

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Czy wiesz, że...

IKEA nazywa swoje łóżka, szafy i meble po znanych miejscach w Norwegii,

a nas możesz znaleźć na Facebooku. Polubmy się!